A GDYBY ZWYCIʯYLI? - DARIUSZ PIOTR KUCHARSKI


 

 

 

 

 

 

 


A GDYBY ZWYCIʯYLI?
1 SIERPNIA TO WANY DZIE - SYMBOL.

W czasie trwania II wojny wiatowej przy wielu zawiociach midzynarodowej gry politycznej, ostatnim sposobem odzyskania niepodlegoci byy dziaania jakie podjy wadze Polskiego Pastwa Podziemnego. Upatryway szans w zakrojonej na szerok skal aktywnoci militarno - cywilnej polskich si niepodlegociowych. Bya to prba ratowania polskiej racji stanu. Nazwano j planem "Burza", ktrego czci byo Powstanie Warszawskie.

Zakada uaktywnienie si polskich podziemnych formacji wojskowych i cywilnych na caym obszarze II Rzeczypospolitej w momencie zbliania si wojsk sowieckich. Polacy zamierzali pokaza, e s przygotowani do rzdzenia, z dziaajcymi penymi strukturami, e na terenie Polski istnieje pomimo wojny i okupacji prawowita wadza: podziemny parlament - Rada Jednoci Narodowej, penomocnik rzdu emigracyjnego na kraj, od maja 1944 roku w randze wicepremiera, cywilne i wojskowe sdownictwo, policja - Pastwowy Korpus Bezpieczestwa, wojsko - Armia Krajowa. Swoj aktywno wojskow dostosowywali do zbliajcego si frontu, czsto podejmujc wspdziaania na tym polu z Armi Czerwon. Miao to na celu maksymalnie wyzyska impet dziaa sowieckich i powstay chaos po stronie niemieckiej. Ze strony wojskowej zaoenie to w peni zostao wykorzystane. Natomiast nikt praktycznie nie by w stanie przewidzie tak barbarzyskiego zachowania Sowietw wobec Polakw i ich struktur administracyjno - wojskowych ju po przejciu frontu i usuniciu Niemcw.

Stalin przygotowa si bardzo dokadnie do wejcia na terytorium Polski, tak od strony formalnej, jak i merytorycznej. Sowieci dbajcy o pozory oparli si na zarzdzeniach, dyrektywach i uchwaach ju nawet z czasw pierwszej okupacji 1939 -1941. Uzupeniali rwnie o nowe, np. 22 czerwca 1943 roku Komitety Centralne partii komunistycznej dla Ukraiskiej, Biaoruskiej i Litewskiej SRS przyjy dokument o zwalczaniu "partyzantw - legionistw polskich" na terenach ZSRS (za ktre uznawali wczesne polskie ziemie wschodnie, zwane obecnie Kresami) . Formalnie dao to podstawy do usuwania obcych formacji wojskowych, jak i cywilnych. W rzeczywistoci zapisy odnosiy si do caego terytorium zamieszkanego przez Polakw.

W nocy z 3 na 4 stycznia 1944 roku w okolicach Sarn, Sowieci przekroczyli przedwojenn granic Rzeczypospolitej. Wadze polskiego podziemia rozumiay doskonale zagroenie, jakie nios wkraczajce na teren RP wojska ZSRS. Dlatego zdecydowali, e naley (...)nie baczc na ryzyko, wzi udzia w walce z Niemcami, by nie zawdzicza uwolnienia armii sowieckiej i w ten sposb ujawni wobec niej. Poza tym uznano za konieczne ujawnienie si wadz podziemnych i wystpienie ich w charakterze gospodarza kraju, inaczej t rol przywaszcz sobie organizacje komunistyczne, przede wszystkim PPR [Polska Partia Robotnicza - ekspozytura komunistyczna dla ziem polskich] . Wreszcie pozostanie w konspiracji wadz i AK, gdyby byo w ogle moliwe, stwarzajc pustk, otwieraoby pole do realizacji najmielszych koncepcji sowieckich, wcznie z utworzeniem z Polski 17 republiki. Wadze krajowe nie miay co do planw sowieckich zudze, jednake uwaay, e naley im si przeciwstawi przez ujawnienie wadz i wojska jako atrybutw suwerennoci(...) [S. Korboski, Polskie Pastwo Podziemne. Przewodnik po Podziemiu z lat 1939-1945, Warszawa 2008, s.157]. Dao to podstaw do wdraania w ycie planu "Burza", powszechnego powstania, przejmowania wadzy, ujawniania si i witania Sowietw przez wadze polskie, jako prawowici gospodarze. W rzeczywistoci operacja ta bya ostatni prb ratowania niezawisoci narodowej, opartej na wasnych siach i zaoeniach.

Od pocztku okupacji niemiecko - sowieckiej przygotowywano zarysy planu wyzwolenia ziem polskich. Ju w 1940 roku przeprowadzono w sztabie podziemia pierwsze analizy. Zdawano sobie spraw z wasnych saboci i zmieniajcych si realiw politycznych. Szczeglny problem stanowili Sowieci, ewidentny wrg Polski, a przez wojn z Niemcami, aliant i sojusznik naszych sojusznikw, nie akceptujcy Rzeczypospolitej w dotychczasowej formie i planujcy wasalizacj kraju. Od 1943 roku koncepcje samowyzwolenia zaczy przybiera realne organizacyjnie ksztaty. Ustalono, e akcja zbrojna ma polega na wzmoonym sabotau, dywersji, przygotowaniu w oparciu o przedwojenn struktur administracyjn orodkw cywilno - wojskowych jako reprezentantw pastwa polskiego, ktre jako gospodarze razem z podziemn armi miay wita Sowietw. Polacy wedug tego zarzdzenia widzc nadchodzcy front, w odpowiednim czasie mieli rozpoczyna zmasowane dziaania zbrojne. "Burza" bya niezwykle sprytn koncepcj walki i wspdziaania z wojskami sowieckimi. Obliczona na stawienie ich przed faktami dokonanymi. Niestety plan nie przynis zakadanych efektw. Nikt nie przypuszcza, e Sowieci mog przyj tak totaln, ludobjcz form zwalczania wszelkich polskich przejaww wolnociowych. Jednak naley pamita, e w wielu wsiach, miasteczkach i miastach wschodniej i centralnej Polski plan ten wypali. Nawet w najwikszych miastach, jak Lww, Wilno (Powstanie Wileskie), Lublin, a zakoczy si w Warszawie (Powstanie Warszawskie).

Pierwszym oddziaem realizujcym zaoenia "Burzy" byo zgrupowanie 27 dywizji piechoty AK dowodzonej przez ppk. Jana Wojciecha Kiwerskiego "Oliw", a po jego mierci przez mjra Tadeusza Sztumberk - Rychtera "egot". 20 marca 1944 podjli oni z Sowietami pierwsz wspln walk przeciw Niemcom. Walczyli koo Wodzimierza, Kowla, Zamynia, Sztunia i opanowali miasteczka Murzyska i Turopin.

W ramach "Burzy" najwiksz akcj zrealizowa okrg wileski. Tu zaplanowano wyzwolenie Wilna i okolic. Nadano jej kryptonim "Ostra Brama". Uczestniczyo w niej okoo 9 tysicy onierzy AK, wspieranych posikami z Nowogrdczyzny. Wsptwrc tej koncepcji by mjr Maciej Kalenkiewicz "Kotwicz", ktry podda ten pomys w kwietniu 1944 roku komendantowi pk. Aleksandrowi Krzyanowskiemu "Wilkowi". W momencie zbliania si Sowietw do Wilna z 6 na 7 lipca rozpoczto walki o miasto. Jedna grupa w sile 5500 onierzy pod dowdztwem pk "Wilka" zaatakowaa miasto z zewntrz. Druga rozpocza walki w miecie. 7 lipca polski atak wspary zbliajce si oddziay sowieckie. Miasto zdobyto 13 lipca. Niektre jednostki AK puciy si w pogo za wycofujcymi Niemcami staczajc dwie zwyciskie bitwy pod Rykontami i Trokami. W ramach tej operacji Polacy stoczyli z Niemcami okoo 30 bitew i potyczek. Zdobyli Bieniakonie, Juraciszki, Radu, Turgiele, Troki, Rudomino i opanowali cz Lidy wraz z miejscowym wizieniem. Pod Murowan Oszmiank rozbili proniemieckie, litewskie ochotnicze oddziay. W tym czasie w miastach uaktywniay si automatycznie polskie placwki administracyjno - porzdkowe. Postawiono tym samym Sowietw przed faktem dokonanym. Witay ich polskie struktury administracyjno - porzdkowe. Jednak bezwzgldne dziaania sowieckie prowadzone przy uyciu duych si specjalnych, spowodoway wprowadzanie ich brutalnego scenariusza. Walki na obszarze wilesko - nowogrdzkim okrela si Powstaniem Wileskim.

Nieco odmiennie przedstawiaa si sytuacja w okrgu biaostockim AK. Tamtejszy dowdca, pk Wadysaw Liniarski "Mcisaw", po podjciu operacji "Burza", podlask i suwalsk brygad kawalerii, 18 dywizj piechoty pod dowdztwem pk. J. Stencela "Rawicza" i 29 pod dow. ppk. W. ciegiennego "Lisa", wspdziaa w walce z Sowietami, lecz nie ujawni si przed ich dowdztwem. Podwadnym nakaza daleko idc powcigliwo w kontaktach z nimi. Tym samym uratowa wielu od szybkich aresztowa i mierci. Niektrzy nie zastosowali si do tych wytycznych i to zakoczyo si likwidacj ich formacji.

Podobna sytuacja powstaa na Polesiu, gdzie dowodzcy 30 dywizj piechoty po zetkniciu si z Czerwonoarmistami i na wie o stanowczej propozycji wcielenia do armii Berlinga, postanowi samodzielnie przebija si z podwadnymi do Warszawy. Po drodze koo Biaej Podlaskiej pod wpywem rosncego zagroenia cz oddziaw rozformowa. Dalej z 1000 onierzy kontynuowa marsz. Prowadzc walki pod Dbem Wielkim zosta otoczony, a wzitych do niewoli wywieziono w gb Rosji sowieckiej.

Na terenach poudniowo - wschodnich II Rzeczypospolitej (okrg Lww, Stanisaww, Tarnopol), formacje AK rozdzielono na mae oddziay celem skutecznej obrony miejscowej ludnoci przed Niemcami, ale i bandami nacjonalistw z Organizacji Ukraiskich Nacjonalistw - OUN i Ukraiskiej Powstaczej Armii - UPA, ktrzy wpisali si do historii wielkimi akcjami ludobjczymi na Polakach, a take ydach, Czechach. Wedug polskich wiarygodnych szacunkw w latach II wojny wiatowej ycie z rk nacjonalistw ukraiskich nie pomijajc niemowlt i ludzi starych stracio okoo 150 000 Polakw. Te tragiczne wydarzenia oraz wczeniejsze szalone wywzki i mordy sowieckie z lat "pierwszej okupacji 1939 - 1941", spowodoway znaczce osabienie polskiego ywiou na tych obszarach. Z tego wzgldu tamtejsze polskie podziemie niestety duo sabsze w terenie ni na pnocnym - wschodzie II RP, podejmowao bardziej ograniczon walk i dziaania. W starciach z duymi formacjami niemieckimi nie miay znacznych szans, dysponoway zbyt ma si ognia. Pomimo tego i na tym terenie plan "Burza", by czciowo wprowadzony. Podjto dziaania celem wyzwolenia Lwowa. Oddziay 5 dywizji piechoty AK w sile 3000 onierzy pod dowdztwem pk. Wadysawa Filipkowskiego "Janka", 14 puku Uanw Jazowieckich, pod komend "Dray", i przy wspdziaaniu z Armi Czerwon od 23 do 27 lipca walczyli o miasto. Dwa dni po zdobyciu Lwowa, 29 lipca delegata rzdu docenta Adama Ostrowskiego, dowdc obszaru pk. Filipkowskiego "Janka", z innymi oficerami i onierzami aresztowano. Poddano ich przesuchaniom w wizieniu przy ulicy ckiego. Cz ludzi podziemia prbowaa salwowa si ucieczk za San lecz i tam zostali rozbici.

Wraz z przemieszczaniem si frontu na zachd, "Burza", bya rwnie realizowana z powodzeniem w innych czciach centralnej Polski: Podlasiu, wschodnim Mazowszu i Lubelszczynie, wspwyzwalajc rwnie Lublin. Niestety procedura sowiecka bya stosowana i na tych obszarach.

Dziaania wykazay doskonae przygotowanie polskiego podziemia tak pod wzgldem wojskowym, jak i administracyjnym. Po przejciu frontu i krtkim rozpoznaniu, tyowe oddziay sowieckie zaczynay "porzdkowanie". Uyto do tego duej liczby jednostek NKWD, i powoanych specjalnie do tego oddziaw "Smiersz-a", (mier szpiegom), ktre wkraczay za regularn armi sowieck. Przeznaczone byy do bezwzgldnego zwalczania wszelkiej opozycji, aresztujc, wywoc i mordujc rwnie osoby cywilne. Zaprowadzano nowe porzdki. Zastosowano na olbrzymi skal terror i pacyfikacje. Stosujc podstp zapraszano cae dowdztwa na "rozmowy" do jednostek Armii Czerwonej, gdzie ich aresztowano, a oddziay stawiano przed alternatyw poddania si lub wrcz wystrzelania.

Ostatnim akordem "Burzy" byo opanowanie przez polskie podziemie Warszawy. Wychodzenie na jaw niesamowitej bezwzgldnoci Sowietw, spowodowao zakoczenie jego realizacji na stolicy. Bya to przysowiowa "ostatnia deska ratunku". Wielu ju wwczas nie ufao czynnikom midzynarodowym. Uwaano, e zostalimy sami na asce Stalina i w tej sytuacji musielimy zda si na akt heroizmu. Bya to ostatnia polska szansa na odwrcenie tragicznej karty. Mielimy ponownie walczy zdani na siebie, tak jak w 1918 roku. Wwczas si udao, to i 1 sierpnia 1944 roku mogoby si powie. Przecie bylimy czwart si w koalicji, po USA, ZSRS i Wielkiej Brytanii, a nasz wkad wojenny by olbrzymi.

Stolica miaa tu specjalne znaczenie. Uwaano, i to raczej susznie, e po przejciu wadzy w miecie uda si zorganizowa tam ca administracj i tym samym powita nadchodzcego "sojusznika naszych sojusznikw". Dnia 1 sierpnia 1944 roku, od godziny 17.00 rozpoczy si walki. Krwawo tumione przez Niemcw, przy celowej biernoci sowieckiej oraz przy poraajcej jaowoci poczyna Brytyjczykw i Amerykanw. Powstacy walczyli 63 dni.

Pomylmy. Powstanie zwycia. Warszawa wolna z prawowitymi wadzami. Na polskim terytorium posiada zorganizowane siy zbrojne, administracj, sdownictwo. Rzd polski dysponuje czwart armi koalicyjn, przebywajc na zachodzie, Polskie Siy Zbrojne - wszystkie rodzaje broni. Na ziemie polskie dotara tzw. armia Berlinga, ktr stanowili onierze, cz korpusu podoficerskiego i oficerskiego byli winiowie sowieccy, marzcy o wyrwaniu si z tego wizienia narodw, jak mwiono o ZSRS, i dotarciu do upragnionej Ojczyzny. Zapewne wsparliby polskie wadze w Warszawie. I oczywicie spoeczestwo polskie, ktre opowiedziaoby si po stronie wolnoci Kraju, czego dowodem byy nastpne lata. Czyli inna rzeczywisto polska, ale i aliancka. Teheran byby przekrelony!!!

Czyli Powstanie Warszawskie nie byo bezmylnym zrywem szalonych Polakw. A gdyby Niemcy odpucili walki w Warszawie. Powstaby w stolicy RP niezaleny i co istotne, polski orodek pastwowy. To zrodzioby, mwic jzykiem wspczesnym now jako w geopolityce. Zastanawiajce, e Niemcy rzucili tak olbrzymie rodki i siy na Warszaw. Przecie opierajc si na logice powinni odpuci i zrobi Sowietom, ale i zachodnim koalicjantom problem. Spotkaem si z do powanie rozpatrywan sugesti o cichym ukadzie niemiecko - sowieckim w kwestii likwidacji powstania i wadz polskich w Warszawie.

Wrmy jednak do faktw. Rzeczywisto ukazaa bezwzgldno sowieck, ktra daa pocztek drugiej okupacji, trwajcej a do 1989 roku. Okupant sowiecki zastosowa najlepsze metody socjotechniki. Wyrwa poow narodu z ich wielowiekowych ojcowizn na zachd, na tak zwane Ziemie Odzyskane, gdzie mieli szybciej si sowietyzowa. Kolaboranci komunistyczni wysugiwali si im, tworzc z niezwykym okruciestwem wasalne, kolonialne pastwo pod nazw Polska Rzeczpospolita Ludowa. Przy zastosowaniu drobnej symboliki narodowej amputowali w rzeczywistoci wszystko co dla nas Polakw i naszej tosamoci istotne. Omieszali polskich bohaterw, dezawuowali pami o powstacach warszawskich. Wmawiali, e jestemy nieudolni. Niczego nie potrafimy dokona.
Ten stanowczy polski opr odsun ostatecznie wizj utworzenia z Nas republiki sowieckiej, o czym marzyo rwnie wielu "polskich" komunistw.
Trzeba otwarcie powiedzie, e podjcie tak wielkiego wysiku zbrojnego przez spoeczestwo byo moliwe dziki wczeniejszemu przygotowaniu moralnemu narodu. Tu nie do przecenienia by fakt waciwego wychowania patriotyczno - historycznego w II Rzeczypospolitej. Odbudowao ono w Polakach poczucie dumy, znaczenia i wiary w siebie. Moim zdaniem i to naley uwypukli przy omawianiu i analizowaniu "Burzy", miay wielkie znaczenie nasze zrywy narodowe, w peni niezalene, ktrych z pass przerwao Powstanie Wielkopolskie i wojna z bolszewikami 1919 - 1921, wwczas wci wiee w pamici narodu.

Ten zbrojny opr narodu polskiego wpisuje si w cay cig niezalenych dziaa, ktre jeli nie natychmiast, to z czasem przynosiy owoce. Polska droga do wolnoci, to m.in.: Konfederacja Barska, Powstania Listopadowe, Styczniowe, lskie ale i Wielkopolskie, plan "Burza" z Powstaniem Warszawskim, onierze Wyklci, a take "Solidarno", ktra daa wyzwolenie Polakom, ale i wielu narodom Europy, w tym i Niemcom. A to wykazuje suszno polskiej drogi i uwidacznia nasz si i znaczenie w Europie.

1 sierpnia to wany dzie - symbol, upamitniajcy powstacw warszawskich, ale i wszystkich patriotw walczcych o Woln Polsk w ramach planu "Burza".
Chwaa i pami naszym bohaterom!

Dariusz Piotr Kucharski

04.08.2012r.
RODAKnet.com

 
RUCH RODAKÓW : O Ruchu Dolacz i Ty
RODAKpress : Aktualnosci w RR Nasze drogi
COPYRIGHT: RODAKnet